तर्कतीर्थ लक्ष्मणशास्त्री जोशी यांनी विश्वकोषाच्या एक, दोन नाही तर तब्बल सतरा खंडांची निर्मिती करून ज्ञानाचा खजिना सर्वसामान्यांसाठी खुला केला. जगातल्या सगळ्या संज्ञांची माहिती मराठीतून मिळावी हा यामागचा हेतू. मराठीमधील या एनसायक्लोपिडियाला आज ऐतिहासिक दर्जा प्राप्त झाला आहे. परंतु हे विश्वकोष केवळ कपाटाची शान बनून राहू लागले कारण एवढे जाडजूड ग्रंथ जवळ बाळगणे, हाताळणे, वाचणे आणि जतन करणे आजकालच्या काळात अवघड आहे. त्यामुळे मराठी विश्वकोष मंडळाने विश्वकोषाची ई-आवृत्ती काढली. सीडॅकच्या सहाय्याने विश्वकोषाचे युनिकोडमध्ये रुपांतर केले जाऊन त्यातील चित्रांसहित तो जगभर उपलब्ध केला जात आहे. मराठी विश्वकोष मंडळाचा हा प्रयोग चांगलाच यशस्वी झाला.
इंटरनेटमुळे जगातील कोणतीही माहिती एका क्लिकने उपलब्ध होते. मराठी विश्वकोष इंटरनेटवर येणे जरुरी होते, त्यामुळेच मराठी विश्वकोष डॉट इन या वेब साईटचा जन्म झाला आणि ऑन लाईन वाचकांची संख्या अडीच लाख झाली, ज्यात रोज वाढच होते आहे. विश्वकोषातील कालबाह्य झालेल्या नोंदी तसंच समाविष्ट केल्या पाहिजेत अशा नोंदींबद्दल वाचक प्रतिक्रिया देऊ लागले आहेत.
मंडळाच्या अध्यक्षा डॉ. विजया वाड म्हणाल्या, “आठ महिन्यांपूर्वी वेब साईट सुरु झाली तेव्हा विश्वकोषाचा पहिला खंड त्यावर उपलब्ध होता. त्यानंतर दर महिन्याला एक याप्रमाणे विश्वकोषाचे एकेक खंड आम्ही टाकत गेलो. नुकताच सातवा आणि आठवा खंड वेब साईटवर उपलब्ध झाला असून, नवव्या खंडाचे काम सुरु आहे. याशिवाय विश्वकोष अपडेट करण्याचे कामही सुरु आहे. वेब साईटवर विश्वकोष उपलब्ध झाल्यामुळे तो सर्वसामान्यांना सहज वाचता येतो आणि त्याचे प्रिंट घेणे आणि ई-मेल करणे हेही पर्याय उपलब्ध आहेत.”
अमेरिका, लंडन, ऑस्ट्रेलिया येथील मराठी वाचकांनी विश्वकोषावर प्रतिक्रियांचा अक्षरशः पाऊस पाडला आहे. अशा तब्बल बावीस देशातून प्रतिक्रिया आल्या आहेत. मंडळाने विश्वकोषाच्या सीडीही उपलब्ध केल्या आहेत. विश्वकोषाच्या ऑन लाईन स्पर्धा घेण्याबाबतही वाचक सूचना करत आहेत. वेब साईट वरील आवृत्यांना कमी कालावधीत सगळ्यात जास्त प्रतिसाद मिळाला आहे. यात सीडॅकचे योगदान फार मोठे आहे. सीडॅकचे महेश कुलकर्णी आणि त्यांचे सहकारी हजारो पानांचा एकेक ग्रंथ युनिकोड मध्ये परावर्तित करून वेब साईटवर टाकण्याचे काम करत आहेत. त्यामुळेच जगाच्या कानाकोपऱ्यात हे ज्ञानरूपी धन दर महिन्याला पोहोचते आहे. ते कॉम्प्युटर वरून उचलण्याएवढीच वाचकांची जबाबदारी उरते. वैभव पुराणिक आणि आशिष महाबळ या अमेरिकेत स्थायिक झालेल्या दोन मराठी तरुणांनी कोणत्याही मोबदल्याशिवाय विश्वकोषाच्या पुढील खंडांचे युनिकोडमध्ये रुपांतर करण्याची तयारी दर्शवावी ही गोष्ट कौतुकास्पद आहे तसंच ही गोष्ट विश्वकोष सर्वदूर पोहोचत असल्याची साक्ष देणारी आहे.
इंटरनेटमुळे जगातील कोणतीही माहिती एका क्लिकने उपलब्ध होते. मराठी विश्वकोष इंटरनेटवर येणे जरुरी होते, त्यामुळेच मराठी विश्वकोष डॉट इन या वेब साईटचा जन्म झाला आणि ऑन लाईन वाचकांची संख्या अडीच लाख झाली, ज्यात रोज वाढच होते आहे. विश्वकोषातील कालबाह्य झालेल्या नोंदी तसंच समाविष्ट केल्या पाहिजेत अशा नोंदींबद्दल वाचक प्रतिक्रिया देऊ लागले आहेत.
मंडळाच्या अध्यक्षा डॉ. विजया वाड म्हणाल्या, “आठ महिन्यांपूर्वी वेब साईट सुरु झाली तेव्हा विश्वकोषाचा पहिला खंड त्यावर उपलब्ध होता. त्यानंतर दर महिन्याला एक याप्रमाणे विश्वकोषाचे एकेक खंड आम्ही टाकत गेलो. नुकताच सातवा आणि आठवा खंड वेब साईटवर उपलब्ध झाला असून, नवव्या खंडाचे काम सुरु आहे. याशिवाय विश्वकोष अपडेट करण्याचे कामही सुरु आहे. वेब साईटवर विश्वकोष उपलब्ध झाल्यामुळे तो सर्वसामान्यांना सहज वाचता येतो आणि त्याचे प्रिंट घेणे आणि ई-मेल करणे हेही पर्याय उपलब्ध आहेत.”
अमेरिका, लंडन, ऑस्ट्रेलिया येथील मराठी वाचकांनी विश्वकोषावर प्रतिक्रियांचा अक्षरशः पाऊस पाडला आहे. अशा तब्बल बावीस देशातून प्रतिक्रिया आल्या आहेत. मंडळाने विश्वकोषाच्या सीडीही उपलब्ध केल्या आहेत. विश्वकोषाच्या ऑन लाईन स्पर्धा घेण्याबाबतही वाचक सूचना करत आहेत. वेब साईट वरील आवृत्यांना कमी कालावधीत सगळ्यात जास्त प्रतिसाद मिळाला आहे. यात सीडॅकचे योगदान फार मोठे आहे. सीडॅकचे महेश कुलकर्णी आणि त्यांचे सहकारी हजारो पानांचा एकेक ग्रंथ युनिकोड मध्ये परावर्तित करून वेब साईटवर टाकण्याचे काम करत आहेत. त्यामुळेच जगाच्या कानाकोपऱ्यात हे ज्ञानरूपी धन दर महिन्याला पोहोचते आहे. ते कॉम्प्युटर वरून उचलण्याएवढीच वाचकांची जबाबदारी उरते. वैभव पुराणिक आणि आशिष महाबळ या अमेरिकेत स्थायिक झालेल्या दोन मराठी तरुणांनी कोणत्याही मोबदल्याशिवाय विश्वकोषाच्या पुढील खंडांचे युनिकोडमध्ये रुपांतर करण्याची तयारी दर्शवावी ही गोष्ट कौतुकास्पद आहे तसंच ही गोष्ट विश्वकोष सर्वदूर पोहोचत असल्याची साक्ष देणारी आहे.
No comments:
Post a Comment